Afgelopen weekend las ik 2 boeken van Elmer Hendrix, oprichter van het Instituut voor Systemisch Werk. Eén ervan is zijn laatste boek “Volwassen worden voor volwassenen”. Heel inspirerend, en soms ook best confronterend.

Want hoe emotioneel volwassen reageer ik zelf eigenlijk?
Ben ik in staat om – als iets in mij wordt geraakt – eerst naar binnen te gaan en te onderzoeken wat er speelt? Alvorens met een reactie te komen?

Hmmm… Ik zie ruimte voor verdere groei 😅

Aspecten van emotionele onvolwassenheid

Ik neem je graag mee in één van de aspecten van emotionele onvolwassenheid die Elmer in het boek beschrijft. Eén die ik niet alleen zelf goed ken, maar ook veel tegenkom in het bedrijfsleven: de grote behoefte aan erkenning en om gezien te worden.

Wat mij raakt, is de stelling dat behoefte aan erkenning eigenlijk een kinderlijke behoefte is. Volgens Elmer hebben kinderen behoefte aan gezien worden en aan erkenning, omdat ze nog aan het ontdekken zijn wie ze zijn. Door ouders gezien én erkend worden is voor een kind belangrijk om een gezond en onbelast ego te kunnen ontwikkelen. Goed voor hun psychologische en emotionele ontwikkeling.

Hoe zit dat dan met complimenten?

Uiteraard is er niks mis met complimenten geven, of blij zijn met een compliment. Cruciale vragen zijn:

• Heb je behoefte aan die erkenning of aan dat compliment? Is het belangrijk voor je?
• Doe je daarvoor juist extra hard je best?
• Hoe reageer je als het compliment uitblijft? Heb je dan gevoelens van verdriet, boosheid, teleurstelling, gekwetstheid of anderszins?

Is het (eerlijke) antwoord op één of meerdere van deze vragen “ja”, dan kan dat wijzen op een onvervulde behoefte uit je kindertijd.

Uitnodiging tot zelfonderzoek

Het boek van Elmer Hendrix nodigt uit om te onderzoeken of je die vervulling steeds meer in jezelf kunt vinden. Zodat je de ander daarvoor niet meer nodig hebt. Door bij jezelf te rade te gaan wat bij jou wordt geraakt, zet je een belangrijke stap richting emotionele volwassenheid.

Naast erkenning en gezien worden beschrijft Elmer nog 28 andere aspecten van emotionele onvolwassenheid. Zoals ruzie, loyaliteit, schuldgevoel, oordelen, klagen, je best doen en roddelen. Ook neemt hij je mee in 15 aspecten van emotionele volwassenheid. Denk daarbij aan speelsheid en humor, autonomie, geven en ontvangen, geduld en kwetsbaarheid.

Inspirerend boek van Elmer Hendrix dat uitnodigt tot zelfreflectie en behulpzaam kan zijn bij deconditioneren

De daad bij het woord: een blik in mijn innerlijke wereld

Wie mij een beetje kent, weet dat mijn visie op gezondheid en vitaliteit de laatste jaren behoorlijk is veranderd. Op sommige onderdelen wijkt deze inmiddels af van de algemeen aanvaarde, wetenschappelijk bewezen standaarden. Dat maakt dat mijn visie niet voor iedereen altijd even makkelijk te volgen is.

Mijn gedachten gaan naar een recent gesprek. Naar het moment waarop ik merk dat de gezichtspunten niet bij elkaar zullen komen. Ondanks dat ik van mening ben dat niet iedereen eenzelfde visie hoeft te hebben en dat verschillen juist verrijkend kunnen zijn, merk ik toch dat de reacties van mijn gesprekspartner iets triggeren: het gevoel dat de ander mij niet (helemaal) serieus neemt. Het gevoel niet erkend en niet gezien te worden voor de kennis en ervaring die ik in de afgelopen jaren heb opgedaan.

Als ik nog wat dieper afdaal, kom ik bij oude pijn en angst. De primaire emoties. Oude pijn om voor dom te worden versleten. De angst om fouten te maken. Want als het niet helemaal klopt, wie neemt je dan nog serieus? Gevoelens van eenzaamheid en verdriet die dan soms komen bovendrijven.

Een waterval van emoties

Ik zie opeens haarscherp hoe ik in dit soort situaties af en toe kan reageren vanuit oude conditioneringen die ik inmiddels goed bij mezelf herken. Of beter gezegd: ik kan het nu bewust vóelen! Hoe ik eerst mijn best ga doen om mezelf te bewijzen, in de hoop de ander alsnog te overtuigen.

En als vervolgens blijkt dat dat niet gaat lukken, kan ik cynisch worden. Neigen naar zelfondermijning. Mezelf daarbij stiekem toch ook een beetje zielig voelen. En er kan zomaar een oordeel over de ander opduiken. Dat zijn de momenten waarop het belangrijk is om verantwoordelijkheid te nemen voor mijn binnenwereld — in plaats van mijn reactie buiten mezelf te rechtvaardigen.

Daar mag ik mee oefenen: niet harder mijn best doen, niet nóg beter uitleggen, maar aanwezig blijven bij wat er in mij geraakt wordt. Dat helpt om te voorkomen dat ik ga projecteren en een reactie geef vanuit mijn gekwetste kindstuk. En in plaats daarvan kan ik vervolgens vanuit kalmte en respect met een volwassen reactie komen.

Work in progress

Emotioneel volwassen zijn is geen eindstation. Het is een proces dat voortdurende bereidheid vraagt om naar binnen te kijken. Zeker als je met mensen werkt.

Voor mij is dat geen vrijblijvende oefening, maar een professionele verantwoordelijkheid. Gevoeligheden en conditioneringen zullen er altijd zijn. Je kunt ze niet laten verdwijnen of weg-mediteren. Je kunt wel leren anders te reageren en handelen.

Het boek van Elmer nodigt mij in ieder geval uit tot eerlijke zelfreflectie.
Zodat ik scherp blijf in mijn werk én in mijn relaties, en mijn triggers niet leidend laat zijn boven mijn bewustzijn.